Starostwo Powiatowe w Dzierżoniowie

szukaj >

bip_logo_pl
odstep
Podstawowe informacje o naszym Powiecie

 

Położenie 

Historia 

Gospodarka 

Turystyka 

Imprezy plenerowe 

Zabytki 

Ochrona środowiska

więcej o powiecie dzierżoniowskim: www.pow.dzierzoniow.pl

 

Położenie

Powiat dzierżoniowski leży na Dolnym Śląsku - na południowy zachód od Wrocławia. Do Dzierżoniowa jest ze stolicy regionu 56 kilometrów. Powiat graniczy z powiatami: wrocławskim, świdnickim, wałbrzyskim, kłodzkim, ząbkowickim i strzelińskim. Geograficznie powiat dzierżoniowski w swej głównej części znajduje się na Przedgórzu Sudeckim. Jest to obszar zróżnicowany, w zasadniczej części równinny (Kotlina Dzierżoniowska) - z dobrymi glebami i łagodnym klimatem - przepleciony licznymi wzgórzami (Wzgórza Krzyżowe, Gilowskie, Bielawskie, Łagiewnickie). Teren powiatu obejmuje również północno-wschodnie stoki Gór Sowich i część Masywu Ślęży z górą Radunią - obszary zalesione, o surowszym klimacie - oraz zachodnią część Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Powiat obejmuje nieduży, zwarty obszar - 478,51 km2 powierzchni - jest gęsto zaludniony 104 tysiące mieszkańców. Na terenie powiatu znajduje się siedem gmin: Dzierżoniów, Bielawa, Pieszyce, Piława Górna, Niemcza oraz Gmina Wiejska Dzierżoniów i Łagiewniki.

Historia

Najstarsze ślady kulturowe na terenie naszego powiatu wiążą się z górą Radunią - znajduje się na niej kamienny wał kultowy z epoki brązu. Sąsiadująca z nią góra Ślęża - nazywana niekiedy Śląskim Olimpem - była ośrodkiem religijnym kultury łużyckiej. Innym ważnym w historii miejscem była Niemcza. To miasto leży w strategicznym miejscu prahistorycznego szlaku bursztynowego. Ciągłość osadnicza na terenie Niemczy istnieje od V w. n.e. We wczesnym średniowieczu istniał tu potężny gród o konstrukcji drewniano-ziemnej. W X w. Niemcza była stolicą Dolnego Śląska, który wówczas był częścią Czech. W 990 r. zdobyły Niemczę wojska Mieszko I - pierwszego władcy Polski. Istniejący do dziś na terenie powiatu układ osadniczy powstał w średniowieczu. Najpierw dominujący na tym terenie kompleks leśny zasiedlały plemiona słowiańskich Ślężan. Potem od XII-XIII wieku ważnym instrumentem urbanizacji stała się zainicjowana przez panujących tu książąt śląskich kolonizacja na prawie niemieckim. Niemcza otrzymała prawa miejskie ok. 1282 r., Dzierżoniów - przed 1288 r. Rodowód kilku innych miejscowości - Mościsko, Owiesno, Ratajno, Bielawa, Pieszyce, Piława, Łagiewniki - sięga również XIII i XIV wieku. Późniejsze dzieje tych terenów są równie skomplikowane jak historia Śląska. Ziemia dziś dzierżoniowska przeszła w 1392 r. z rąk Piastów śląskich pod panowanie Czech - wskutek układów dynastycznych. Od 1526 r. znalazła się granicach monarchii habsburskiej (Austrii). Po 1740 r. ziemie te przejęły Prusy - jako efekt roszczeń o sukcesję i wojen śląskich - a od 1871 r. stały się one częścią zjednoczonych Niemiec. Od 1945 Śląsk - na mocy układów międzynarodowych po II wojnie światowej - znowu należy do Polski. Z licznych wojen jakie przetoczyły się po tej ziemi najbardziej tutejszym mieszkańcom dały się we znaki wojny husyckie z XV w. , a przede wszystkim wojna trzydziestoletnia 1618-48. Złoty okres tego regionu to 2. połowa XVI wieku - oznaczający bujny rozwój rzemiosła, a przede wszystkim włókiennictwa.

Z bogatej historii tego regionu przypominamy zdarzenia o szerszym znaczeniu.

* 1017 r. - skuteczna obrona Niemczy w walce z wojskami cesarza niemieckiego Henryka II, odnotowana w kronice Thietmara;

* dwa spotkania dyplomatyczne europejskiej rangi w Dzierżoniowie - wówczas Reichenbach

  • 1790 r. - podpisanie Konwencji Reichenbachskiej pomiędzy Austrią i Prusami
  • 1813 r. - II Kongres Reichenbachski - podpisanie tajnego sojuszu antynapoleońskiego Austrii, Rosji i Prus - z udziałem m.in. króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III i cara Aleksandra I, dyplomatów z Anglii i Szwecji;

* 1844 r. - bunt tkaczy śląskich w Bielawie i Pieszycach, uwieczniony m.in. w dramacie noblisty Gerhardta Hauptmanna "Tkacze".

Gospodarka

Powiat dzierżoniowski znany jest głównie z tradycji włókienniczych ("Bielbaw" w Bielawie - producent tkanin bawełnianych) i branży elektronicznej ("Diora" w Dzierżoniowie - producent telewizorów i radioodbiorników). Pod koniec XX wieku znacznie zmieniła się struktura tutejszego przemysłu, zaczęły powstawać nowe firmy specjalizujące się w przemyśle chemicznym i elektromechanicznym. Produkuje się u nas spawarki i prostowniki elektryczne, wyroby gumowe do samochodów oraz wyposażenie do sal operacyjnych, wyroby sanitarne, meble, odzież, oprawki do okularów. Nowe zakłady przemysłowe powstają przede wszystkim w dzierżoniowskiej części Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej "INVEST-PARK" utworzonej w 1997 r., która dynamicznie się rozwija - w ciągu 10 lat jej obszar zwiększył się z 15,7 ha do 79,4 ha.
Na terenie powiatu istnieje drugi co do wielkości ośrodek kamieniarstwa w Polsce. Powiat ma też charakter rolniczy, dominuje tu produkcja roślinna. Rozwija się także agroturystyka.

Turystyka

Powiat dzierżoniowski jest znakomitym miejscem do uprawiania turystyki, gdyż dysponuje licznymi atrakcjami przyrodniczo-krajobrazowymi.

Góry Sowie - najstarsze w Sudetach, najpiękniejsze jesienią, łatwo dostępne poprzez widokowe szosy wiodące na przełęcze. Najwyższy szczyt - Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) z zabytkową, kamienną wieżą widokową, z której widać wspaniałą panoramę Sudetów i przedgórza. Na tym terenie utworzono Park Krajobrazowy Gór Sowich oraz rezerwat Bukowa Kalenica. W lasach licznie występuje zwierzyna, w tym największa w Polsce populacja muflonów.

Masyw Ślęży - grupa górska, na terenie powiatu dzierżoniowskiego znajduje się jego część z górą Radunią (573 m). Masyw stanowi osobliwość przyrodniczą i kulturową. Na jego obszarze utworzono Ślężański Park Krajobrazowy oraz trzy rezerwaty. Ślęża była miejscem kultów pogańskich - na Raduni zachował się duży (ok. 2 km) wał kultowy z czasów kultury łużyckiej, zaś na zboczach Ślęży stoją słynne rzeźby kultowe - "Niedźwiedź", "Panna z rybą" i "Mnich".

Wzgórza Niemczańskie - złożone z kilku pasm wzniesień o wysokości 300-400 m o złożonej budowie geologicznej, przeciętych malowniczymi wąwozami, stanowią Obszar Chronionego Krajobrazu.

Arboretum w Wojsławicach - powstały w 1880 roku ogród botaniczny z jedną z najstarszych i największych w Polsce kolekcji azalii i rododendronów oraz innymi rzadkimi roślinami, ogród prowadzony przez Uniwersytet Wrocławski poszerza obecnie swój obszar, powstaje m.in. kaskada stawów; dla turystów przygotowano specjalny teren na pikniki.

Uzdrowisko w Przerzeczynie Zdroju - powstało w 1802 roku; w obszarze Wzgórz Niemczańskich, gdzie panuje łagodny klimat podgórski. Uzdrowisko wykorzystuje do zabiegów - głównie hydroterapii - źródła wód: siarczkowej, radoczynnej, magnezowo-wapiennej i żelazistej. Wskazania lecznicze: choroba zwyrodnieniowa stawów, choroby reumatyczne, nerwobóle. Uzdrowisko - położone tuż przy drodze krajowej Wrocław-Kudowa - dysponuje 170 miejscami.

Atutem powiatu jest również posiadana baza turystyczna. Bogata sieć szlaków turystycznych i widokowych dróg, kilkaset miejsc noclegowych o zróżnicowanym standardzie – w hotelach, pensjonatach, schroniskach i gospodarstwach agroturystycznych. Także sieć lokali gastronomicznych. Atrakcją dla turystów jest również nowoczesna pływalnia "Aquarius" w Bielawie (dwa baseny, zjeżdżalnia 73 m, yakuzi, sauna), ośrodki sportowo-rekreacyjne: w Dzierżoniowie (basen kryty i otwarty, hala sportowa, boisko, korty tenisowe, zakład balneologiczny) i w Bielawie. Nowym obiektem jest hala sportowa ze schroniskiem młodzieżowym w Pieszycach. W zimie narciarze mogą korzystać z wyciągów orczykowych na przełęczy Jugowskiej i na północnym stoku Wielkiej Sowy

Największe imprezy plenerowe

 

* "Street Fighter Festival" - pokazy mistrzów jazdy na motorze, zlot miłośników motocykli w Bielawie - (maj).

* "Poezja na murach" - nocny koncert poezji śpiewanej na scenie wśród murów miejskich w Dzierżoniowie z udziałem czołowych wykonawców z Polski - ( czerwiec).

* "Tolk-Folk" - impreza w Bielawie inspirowana twórczością Tolkiena (koncerty muzyczne, gry oparte na legendach, zabawy plastyczne - (lipiec).

* "Regałowisko - Reggae Dub Festival" - plenerowe koncerty muzyki reggae w Bielawie nad wodą, tuż pod górami - (sierpień).

* "Prezentacje Dzierżoniowskie" - wystawa gospodarcza na terenach OSiR w Dzierżoniowie, której towarzyszą imprezy artystyczne i zmaganiami sportowe. Wręczane są nagrody "Smoka Biznesu" - (wrzesień).

Zabytki

Najwięcej zabytków skupiają średniowieczne zespoły miejskie Niemczy (mury miejskie, zamek, neoromański kościół, barokowe kamienice w rynku) i Dzierżoniowa (mury miejskie, ratusz, sukiennice, kościoły gotyckie i neoklasyczny autorstwa słynnego architekta K. G. Langhansa). Godne uwagi są również średniowieczne kościoły w Mościsku, Dobrocinie i Pieszycach (we wszystkich zachowały się polichromie) oraz w Przerzeczynie Zdroju (w jego murach duży zespół epitafiów rycerskich) i w wielu innych miejscowościach. Na terenie powiatu zachowały się również licznie pałace (np. odnawiane w Pieszycach, w Sokolnikach), dwory (np. w Wilkowie Wielkim, Sieniawce) - niektóre w ruinie. Warto zobaczyć też ruiny zamku w Owieśnie, zabytkowy układ urbanistyczny osady Braci Morawskich w Piławie Górnej. Na terenie powiatu jest kilkanaście średniowiecznych krzyży pokutnych.

Ochrona środowiska

Wszystkie gminy z tego obszaru dysponują oczyszczalniami ścieków. Ważnym zadaniem na najbliższy okres jest uzupełnienie sieci kanalizacyjnej na terenie wiejskim. W inicjatywy powiatu utworzono w 2002 r.Związek Komunalny Gmin Powiatu Dzierżoniowskiego "ZGPD 7", którego celem jest stworzenie wspólnego dla siedmiu gmin nowoczesnego sytemu gospodarki odpadami i budowa nowego składowiska.



Uwaga dla użytkowników programu Mozilla Firefox

W celu poprawnego wydruku formularzy opublikowanych w formacie pdf, konieczne może być uprzednie zmodyfikowanie ustawień programu poprzez menu Narzędzia - Opcje - Aplikacje - Portable Document Format (PDF) : Wtyczka Adobe Acrobat (w programie Firefox).



Biuletyn Informacji Publicznej administrator: Piotr Wielgos
tel.: 74 8321864; e-mail: it@pow.dzierzoniow.pl


Osoba odpowiedzialna za treść: Renata Pilśniak
Data modyfikacji: 2012/08/21 11:16:11
Redaktor: Renata Pilśniak